THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN - CHỦ ĐỘNG TÍCH LŨY HÔM NAY, AN TÂM TUỔI GIÀ MAI SAU
(Hình ảnh chỉ có tính chất minh họa)
Trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu bảo đảm an sinh cho bản thân và gia đình khi về già đang trở thành mối quan tâm của nhiều người dân. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn một bộ phận lớn lao động thuộc khu vực phi chính thức chưa có “tấm lưới an sinh” bền vững để tự bảo vệ mình trước những rủi ro của cuộc sống.
Chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện là giải pháp nhân văn, thiết thực giúp người dân chủ động tích lũy cho tương lai, có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội toàn dân theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Theo pháp luật về bảo hiểm xã hội hiện hành, bảo hiểm xã hội tự nguyện tiếp tục được hoàn thiện theo hướng mở rộng quyền lợi, tăng tính linh hoạt và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tham gia.
Chính sách an sinh ý nghĩa
Theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà công dân Việt Nam tự nguyện tham gia và được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình. Theo đó, đối tượng tham gia là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và không phải là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng hoặc đối tượng quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận về việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong thời gian này.
Khác với suy nghĩ của nhiều người rằng chỉ cán bộ, công chức hay người làm việc trong doanh nghiệp mới có lương hưu, chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện cho phép lao động khu vực phi chính thức cũng có cơ hội được hưởng lương hưu và được bảo đảm an sinh khi về già. Đây là chính sách mang ý nghĩa lâu dài, thể hiện rõ tính nhân văn của Nhà nước trong việc “không để ai bị bỏ lại phía sau” trên hành trình xây dựng hệ thống an sinh xã hội toàn diện.
Một trong những điểm nổi bật của bảo hiểm xã hội tự nguyện là người dân có thể chủ động lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng. Theo quy định hiện hành, mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện vào quỹ hưu trí và tử tuất. Trong đó, thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Người tham gia cũng được lựa chọn nhiều phương thức đóng linh hoạt như đóng hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần hoặc đóng một lần cho nhiều năm về sau theo quy định. Điều này giúp người dân dễ dàng cân đối tài chính và duy trì quá trình tham gia lâu dài.
Quyền lợi thiết thực, lâu dài cho người tham gia
Khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đủ điều kiện theo quy định, người dân được hưởng trợ cấp thai sản, chế độ hưu trí và tử tuất. Trong đó, người tham gia bảo hiểm xã hội khi đủ tuổi nghỉ hưu và có đủ thời gian đóng theo quy định sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng. Đồng thời, người hưởng lương hưu còn được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế để chăm sóc sức khỏe trong suốt quá trình hưởng lương hưu.
Từ ngày 01/7/2025, mức hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện của Nhà nước tiếp tục được nâng lên theo quy định tại Điều 5 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Theo đó, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỉ lệ phần trăm trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn, cụ thể:
- Hỗ trợ bằng 50% đối với người thuộc hộ nghèo; người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
- Hỗ trợ bằng 40% đối với người thuộc hộ cận nghèo.
- Hỗ trợ bằng 30% đối với người tham gia là người dân tộc thiểu số.
- Hỗ trợ bằng 20% đối với các đối tượng khác.
Trường hợp người tham gia thuộc nhiều nhóm được hỗ trợ thì sẽ được hưởng mức hỗ trợ cao nhất. Ngoài mức hỗ trợ của Trung ương, căn cứ điều kiện thực tế, các tỉnh, thành phố còn có thể ban hành chính sách hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương nhằm khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Việc nâng mức hỗ trợ thể hiện rõ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với người lao động khu vực phi chính thức, giúp người dân có thêm điều kiện tham gia và duy trì bảo hiểm xã hội lâu dài, hướng tới mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho toàn dân. Bên cạnh đó, khi người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện qua đời, thân nhân còn được hưởng chế độ tử tuất theo quy định. Đây là điểm tựa quan trọng giúp giảm bớt khó khăn cho gia đình trong những thời điểm không may xảy ra rủi ro.
Chủ động tham gia để bảo vệ tương lai của chính mình
Hiện nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, nhiều người lao động lựa chọn làm việc tự do hoặc tự tạo việc làm. Tuy nhiên, nếu không có kế hoạch tích lũy dài hạn, cuộc sống tuổi già có thể gặp nhiều khó khăn khi sức khỏe giảm sút, thu nhập không còn ổn định. Thực tế cho thấy, nhiều người đến tuổi nghỉ lao động nhưng không có lương hưu phải phụ thuộc vào con cháu hoặc tiếp tục lao động mưu sinh. Trong khi đó, những người tham gia bảo hiểm xã hội từ sớm sẽ có điều kiện bảo đảm cuộc sống ổn định hơn khi về già. Chính vì vậy, tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không chỉ là quyền lợi mà còn là sự chủ động đầu tư cho tương lai của chính mình.
Các cấp, các ngành, địa phương thời gian qua đã tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thông qua nhiều hình thức linh hoạt, gần gũi với cơ sở. Nhiều mô hình tuyên truyền lưu động, tư vấn trực tiếp tại thôn, buôn, tổ dân phố đã giúp người dân hiểu rõ hơn về ý nghĩa và quyền lợi của chính sách. Bên cạnh đó, ngành Bảo hiểm xã hội cũng đã và đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, tạo điều kiện thuận lợi để người dân đăng ký tham gia và đóng bảo hiểm xã hội nhanh chóng, thuận tiện.
Chung tay hướng tới mục tiêu an sinh xã hội toàn dân
Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển an sinh xã hội của nước ta. Để thực hiện mục tiêu này, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các cơ quan, đơn vị và sự hưởng ứng tích cực từ người dân. Mỗi người dân khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không chỉ bảo đảm quyền lợi cho bản thân mà còn góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội bền vững, ổn định.
Trong thời gian tới, cùng với việc triển khai Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa sâu rộng hơn trong cộng đồng, trở thành điểm tựa an sinh cho người lao động.
Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện hôm nay chính là cách mỗi người chủ động chăm lo cho cuộc sống ngày mai, để tuổi già có nguồn thu nhập, có sự chăm sóc về y tế và có sự an tâm đối với bản thân và gia đình./.
Nguyễn Hoàng Thanh Phúc - Chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội
