Ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, được kỳ vọng sẽ tăng cường tính răn đe, siết chặt kỷ luật tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động cũng như các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này.
Quy định rõ các hình thức xử phạt
Theo Nghị định, tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội sẽ bị áp dụng một trong hai hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền. Bên cạnh đó, tùy theo tính chất, mức độ của hành vi vi phạm, cơ quan chức năng có thể áp dụng thêm các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn, thậm chí trục xuất đối với lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam vi phạm quy định.
Siết chặt quản lý dịch vụ việc làm và dữ liệu người lao động
Một điểm đáng chú ý của Nghị định là các quy định xử phạt liên quan đến hoạt động dịch vụ việc làm và bảo vệ dữ liệu người lao động. Cụ thể, hành vi khai thác, sử dụng trái phép thông tin trong cơ sở dữ liệu về người lao động và thị trường lao động khi chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố có thể bị phạt tới 40 triệu đồng; nếu có hành vi mua bán, chiếm đoạt trái phép các dữ liệu này, mức phạt có thể lên đến 70 triệu đồng.
Đối với các tổ chức hoạt động dịch vụ việc làm không hợp pháp, mức phạt được ấn định từ 45 - 60 triệu đồng. Đặc biệt, hành vi lôi kéo, dụ dỗ, quảng cáo gian dối nhằm lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động sẽ bị xử phạt nặng, với mức phạt tiền từ 50 - 75 triệu đồng.
Chế tài mạnh với hành vi chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội
Nghị định dành một chương riêng quy định chi tiết mức xử phạt đối với hành vi chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là vấn đề vốn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi an sinh của người lao động. Với hành vi chậm đóng, mức phạt được tính theo hai cách: phạt theo số lượng lao động bị ảnh hưởng (dao động từ 5 triệu đồng với dưới 10 lao động đến 75 triệu đồng với từ 1.000 lao động trở lên), hoặc phạt theo tỷ lệ 12 - 15% tổng số tiền chậm đóng, tối đa không quá 75 triệu đồng.
Đối với hành vi trốn đóng - được xác định là hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn - mức phạt cao hơn tương ứng, từ 6 - 75 triệu đồng tùy quy mô lao động vi phạm, hoặc phạt từ 18 - 20% tổng số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp vi phạm còn buộc phải đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội còn thiếu và nộp thêm khoản tiền lãi bằng 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền và số ngày chậm, trốn đóng.
Góp phần bảo vệ quyền lợi người lao động
Việc ban hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội. Các mức xử phạt được quy định cụ thể, phân hóa theo quy mô và tính chất vi phạm, vừa đảm bảo tính răn đe, vừa tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các cơ quan chức năng ở địa phương triển khai thực hiện, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động./.
Nguyễn Hoàng Thanh Phúc - Chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội
